In de moderne wereld hebben we de luxe om van seizoen tot seizoen op dezelfde manier te leven, ongeacht de tijd van het jaar. 

In de winter kunnen we, net als in de zomer, een doosje aardbeien kopen. Slaappatronen kunnen het hele jaar door hetzelfde blijven. En sporten in de sportschool kan op een aangename 21 graden worden voortgezet, of het nu buiten koud of warm is. 

Eigenlijk kan een heel jaar heel homogeen zijn.

Maar duizenden jaren lang hebben mensen de seizoenen geaccepteerd en gerespecteerd, en ook volgens de seizoenen geleefd. De mensheid bestaat tegenwoordig nog dankzij de verbinding die onze voorouders met de aarde en de seizoenen hadden.

We zijn genetisch geprogrammeerd om met de energie van elk seizoen mee te leven, dus het is voor ons lichaam en onze geest goed om ook in deze tijd bewust te leven, zelfs als dat niet meer zo hard nodig is als het ooit was.

Als u de biologische patronen van Moeder Aarde wilt herontdekken, kijk dan naar de signalen in de natuur.

Of die nu opvallend of klein zijn, overal ter wereld zijn er seizoensveranderingen merkbaar. De temperaturen stijgen en dalen, daglicht neemt toe en neemt vervolgens af, planten bloeien en sterven af en dieren zijn actief en gaan vervolgens in winterslaap.

Deze tekenen kunnen ons helpen ons op onze eigen manier aan te passen aan elk seizoen.

Lente

De lente komt na de winterslaap en is een tijd van buitenwaarts gerichte energie die tot wedergeboorte leidt.  Bomen en planten komen tot leven, dieren ontwaken, het daglicht neemt langzaam toe en de temperatuur begint hoger te worden.

Tips voor deze periode van het jaar:

• maak doelen voor de komende zes maanden
• plant zaden in uw tuin
• beweeg en sport buiten
• eet verse, kleurrijke groenten zoals groenten, radijs, asperges en prei
• ruim uw omgeving op en ga aan de schoonmaak

De lente kan vernieuwing van lichaam en geest stimuleren, dus gebruik deze inspiratie bewust.

Zomer

De zon straalt, de dagen zijn lang en er is een overvloed aan kleur als de zomer in volle gang is. 

Maak contact met dit seizoen door:

• zoveel mogelijk in de natuur te leven (zoals buiten eten)
• een grote verscheidenheid aan frisse en vers geoogste groenten en vruchten te eten
• activiteiten en hobby’s buiten uit te voeren
• een pauze te nemen (of een middagdutje te doen) als het erg warm is

Laat de energie van de zomer u vullen met de vitaliteit om te verkennen en te genieten.

Herfst

Deze vertragende periode van het jaar brengt energie naar binnen. De drukte van de zomer begint af te zwakken en de voorbereiding voor de koudere maanden wordt in gang gezet met kortere dagen, lagere temperaturen en oogst diep uit de grond.

Maak u klaar voor de herfst:

• neem maatregelen om een hectisch schema af te remmen
• eet warme gerechten zoals geroosterde wortelgroenten en goedgevulde soepen en stoofpotten
• verhoog uw vitamine D-inname met voeding (en supplementen, indien nodig)
• ga vroeger naar bed
• vernieuw uw contacten met anderen
• denk na over de prestaties en doelen van de afgelopen zes maanden, beoordeel opnieuw wat wel en wat niet in uw leven werkt, en breng indien nodig veranderingen aan

Ga de herfst in, vastberaden om uw lichaam en geest te voeden, te kalmeren en comfort te bieden.

Winter

Bij lage temperaturen en lange nachten lijkt een winterslaap erg aantrekkelijk. Energie wordt opgeslagen in de aarde, en rust en herstel zijn nodig voor het vernieuwingsproces in de lente.

In de winter:

• beweeg rustig (zoals met yoga en stretchen)
• eet meer citrusvruchten om met vitamine C uw immuunsysteem te versterken
• houd uw hele lichaam warm met een muts, handschoenen, sjaal, laarzen en winterjas
• drink warme dranken
• kalmeer uw geest en lichaam met lezen, mediteren, in uw dagboek schrijven, enz.

Gebruik deze tijd van het jaar om uzelf te herstellen en voor te bereiden op de drukke seizoenen.

Volgens het seizoen leven gaat om meer dan alleen het aantrekken van een trui in de herfst en zwemkleding in de zomer. De energie van Moeder Aarde kan gedurende het hele jaar uw interne behoeften begeleiden als u goed luistert. 

Probeer doelgerichte aanpassingen te maken – groot of klein – om uzelf opnieuw te verbinden met deze prachtige natuurlijke cyclus.

REFERENTIES:

https://www.almanac.com/living-seasonally
https://earthyvibes.org/how-to-live-with-the-seasons/

Met al dat fruit en de talloze groenten die het hele jaar door verkrijgbaar zijn, vergeten we maar al te gemakkelijk dat de natuur het beter weet, en dat het voedsel dat ze ons biedt, op bepaalde momenten optimaal is.¹ Groente en fruit van het seizoen ondersteunen niet alleen onze voedingsbehoeften efficiënter, maar ze smaken ook lekkerder! En dit zijn nog maar een paar redenen waarom seizoensgroente en -fruit een vast plekje in uw voedingspatroon verdienen.

Ze smaken echt lekkerder

Het is geen marketingtrucje – er is wel degelijk een steekhoudende reden waarom seizoensproducten veel beter smaken. Groente en fruit smaken verser, zoeter en zijn perfect rijp. Dit komt omdat ze op het juiste moment zijn geplukt of geoogst, nadat ze in de grond, aan een struik of aan een boom op natuurlijke wijze zijn gerijpt. Dat proef je. Wanneer we producten buiten het geëigende seizoen eten, zijn ze te vroeg geoogst en worden ze ingevroren om ze tijdens het transport goed te houden. Koelkasten zijn handig om voedsel langer te kunnen bewaren, maar koelen vermindert altijd die perfect rijpe, zoete smaak. Ook worden producten vaak blootgesteld aan extra verwarming om ze kunstmatig te laten rijpen zodra ze op hun bestemming zijn aangeland. Hierdoor neemt de smaak enorm af en verdwijnt de prachtige zoetheid die je alleen vindt in vers geoogste producten. Buiten het seizoen kunnen groente en fruit melig of draderig smaken of zelfs smakeloos zijn, in vergelijking met hun seizoensgebonden tegenhangers.

Profiteer van een hogere voedingswaarde

Niet alleen de smaak blijft behouden in fruit en groente die in het juiste seizoen worden geoogst, ook de voedingswaarde ligt veel hoger. In producten die dichterbij zijn geoogst, blijven de voedingsstoffen beter behouden, want veel voedingsstoffen nemen in kracht af als een product voor langere tijd wordt opgeslagen. Vooral vitamine C, foliumzuur en carotenen nemen snel af in producten die niet kort na de oogst worden gegeten. Grotere leveranciers kunnen zelfs buiten het seizoen geoogste groenten en vruchten opslaan die met gassen en straling zijn bewerkt om bacteriën te doden, waarna ze met was worden bedekt om ze een vers uiterlijk te geven en hun houdbaarheid te vergroten. Het spreekt vanzelf dat geen van deze bewerkingen onze gezondheid goed doet.

Ondersteun de natuurlijke behoeften van uw lichaam

Seizoensproducten ondersteunen het natuurlijke herstellende en reinigende vermogen van uw lichaam. In de winter voorziet de natuur ons bijvoorbeeld van een overvloed aan citrusvruchten, die veel vitamine C bevatten en u helpen te beschermen tegen verkoudheid en griep. En wat dacht u van de talloze variëteiten pompoenen, die vitamine A bevatten om ons immuunsysteem te versterken voordat het winterweer in volle hevigheid losbarst. Bij de wisseling van seizoenen zijn virussen vaak extra actief. Dus als de lente zich aandient, is het goed om wilde knoflook, bieslook en prei te eten, die natuurlijke antibiotica bevatten. In de zomer daarentegen worden we verwend met veel steenvruchten, die zorgen voor extra bètacaroteen en andere carotenoïden en ons zo beschermen tegen beschadiging door de zon.

Steun het milieu en de lokale economie

Door meer lokaal geteelde groenten en vruchten te kopen, weerhoudt u de kleinere, lokale boeren ervan om onder financiële druk hun bedrijf uit te breiden en te ontwikkelen voor industrieel of commercieel gebruik. Behoud van deze landbouwgronden biedt ook dieren, insecten en vogels een plek om te leven en te gedijen. ² ‘Voedselkilometers’ worden verminderd door minder te reizen, waardoor minder fossiele brandstoffen worden gebruikt en er minder uitstoot van CO2 en broeikasgassen plaatsvindt. En omdat lokale boeren niet de grote transport- en distributiekosten hebben die grote agrarische bedrijven wel hebben, kunnen ze meer van hun winst behouden. Kleine, lokale bedrijven helpen om nog succesvoller te worden

Gevarieerd gezonde groenten en fruit eten, boordevol voedingsstoffen, is altijd goed voor onze gezondheid en is zeker een reuzensprong voorwaarts, ver weg van bewerkte levensmiddelen en kunstmatige kleur- en smaakstoffen. Zet groenten en fruit van het seizoen altijd boven aan uw boodschappenlijstje, en profiteer volop van alle voordelen.

1. https://www.bbcgoodfood.com/seasonal-calendar [↩]
2. https://www.gdrc.org/uem/footprints/food-miles.html [↩]

Besef hoe belangrijk activiteiten in de buitenlucht zijn…

Het komt misschien niet als een grote verrassing om te horen dat buiten zijn, frisse lucht binnenkrijgen en lichaamsbeweging niet alleen goed zijn voor uw lichamelijke gezondheid, maar ook bevorderlijk voor uw geestelijke gezondheid. Wist u dat de zogenaamde ECOtherapie – een therapievorm die gebaseerd is op interactie met de natuur – toenemende populariteit geniet bij mensen die last hebben van stress en angst, of een moeilijke tijd doormaken.

ECOtherapie, of natuurtherapie zoals het ook wel wordt genoemd, is een aanpak die zich richt op de positieve invloed van buiten bezig zijn.¹ Het gaat er om dat deelnemen aan activiteiten in de buitenlucht en de interactie met de natuur verfrissend en verjongend kunnen zijn, zowel voor lichaam als geest.

Het biedt u de mogelijkheid om te genieten van frisse lucht en de schoonheid van de natuur, om de wisseling van de seizoenen te ervaren en oog te krijgen voor de kleinere details die ons zo vaak ontgaan omdat we het allemaal zo druk hebben in ons dagelijkse bestaan.

Sterker nog: in sommige gevallen schrijven² artsen ECOtherapie zelfs voor als een manier om klachten zoals stress en depressie te verminderen en het gevoel van eigenwaarde en zelfvertrouwen te vergroten.

Wat houdt ECOtherapie in?

ECOtherapie-programma’s zijn erop gericht mensen bij elkaar te brengen, op het platteland of in de stad, om samen actief de natuur te ervaren of hun betrokkenheid bij de natuur te stimuleren.³

De nadruk ligt op je betrokken voelen, actief worden, het aanleren en delen van vaardigheden. Maar het draait ook om meer aandacht voor je omgeving, voor alles wat er te zien, te horen en te ruiken is. “Aanwezig zijn” in het hier en nu.

ECOtherapie-activiteiten kunnen zijn:

• Milieubehoud – actief betrokken zijn bij de zorg voor het milieu, bijvoorbeeld door het planten van bomen of het onderhouden van bossen.

• Actief zijn in de buitenlucht – deelnemen aan fysieke activiteiten in een groene omgeving, zoals yoga of tai chi in een park, of een groepswandeling op het platteland.

• Tuinbouw –je bezighouden met tuinieren.

• Groentetuin – je eigen voedsel planten, verzorgen en oogsten.

• Dierentherapie – leren om voor dieren te zorgen.

Hoe werkt het?

De gunstige effecten van blootstelling aan zonlicht worden algemeen erkend, omdat het helpt om de symptomen te verlichten van de stemmingsaandoening SAD (seizoensgebonden affectieve stoornis) en ECOtherapie werkt op vergelijkbare wijze.

Onderzoek heeft uitgewezen dat ECOtherapie een gunstige uitwerking kan hebben voor mensen met een lichte tot matige depressie (soms in combinatie met andere therapieën, zoals counseling, medicatie of cognitieve gedragstherapie), omdat praktisch bezig zijn in de buitenlucht kan bijdragen tot een groter welzijn en gevoel van eigenwaarde.

Het is ook bekend dat het mensen helpt om stress te verminderen en zich rustiger en ontspannener te voelen. Het is niet vreemd om geen zin te hebben in lichaamsbeweging als je je depressief of gestrest voelt, en sommige mensen vinden het moeilijk de energie te vinden om op te staan en naar buiten te gaan. Maar buiten zijn, licht actief bezig te zijn en het inademen van frisse lucht kunnen geleidelijk helpen rustiger en ontspannener te worden.

Het is ook een goede manier om met andere mensen in contact te komen. Depressie en de daarmee samenhangende gezondheidsproblemen kunnen er vaak toe leiden dat mensen geïsoleerd en eenzaam raken, terwijl het deel uitmaken van een groep begripvolle mensen juist gelukkiger kan maken en opmonteren.

Doe-het-zelf ECOtherapie

Ook al begint men het nu met enig succes toe te passen voor specifieke doeleinden, kan uiteraard iedereen overwegen om ECOtherapie als een algemene, positive levensfilosofie aan te nemen, en niet alleen als een reactie op stress of andere problemen.

Als u het graag eens wilt uitproberen maar er is geen ECOtherapie-programma voorhanden, of er is zelfs geen groep mensen om er samen mee te beginnen, geen probleem. Er zijn tal van manieren waarop u de principes van ECOtherapie in uw leven kunt inpassen en uw eigen doe-het-zelf manier kunt ontwikkelen om u te helpen uw hoofd helder te maken, uw lichaam te ontspannen en uw gemoedstoestand te verbeteren.

U hoeft ook niet midden in de natuur te wonen. Naar een stadspark of een groene omgeving gaan helpt, maar in principe kan het al goed zijn om gewoon buiten te zijn.

Hier zijn enkele suggesties om ECOtherapie een plaats in uw leven te geven:

• Begin met de natuur voor uw deur. Zorg voor de planten in uw tuin of maai het gras. Als u geen tuin heeft, koop dan potten of een plantenbak en geniet van het daarin planten van bloemen of kruiden.
• Hoewel u misschien al jaren niet meer heeft gefietst, doe het dan weer eens. Huur een fiets, zoek een veilig fietspad op en maak een fietstochtje. Fietsen is een goede vorm van lichaamsbeweging en kan helpen bij het ​​aanmaken van ‘feel-good’-endorfines die uw stemming kunnen verbeteren.
• Ga vrijwilligerswerk doen in het natuurbehoud. Zoek een plaatselijk natuurbehoudproject en kijk of u ergens mee kunt helpen. Van het maaien van gras tot het snoeien van takken, er zijn tal van mogelijkheden om te helpen bij het ​​behoud van natuurschoon voor toekomstige generaties.
• Maak een boswandeling en kijk eens goed naar de bomen. Geniet van de kleuren van de bladeren, de vruchten die aan de bomen hangen en de dieren die in het bos leven en broeden. Loop er niet zomaar doorheen, maar probeer u te doordringen van het gevoel dat u zich in het hart van een levend, ademend organisme bevindt, waar u onderdeel van bent.
• Maak een uitstapje naar het strand. Bekijk de kustlijn, verzamel schelpen, luister naar de meeuwen en kijk naar de aanrollende golven. Het geluid van de golven en de aanblik van de oneindige horizon werken tegelijk kalmerend en relativerend – het plaatst problemen in een ander perspectief.
• Maak uw eigen kunst met voorwerpen uit de natuur. Verzamel dennenappels, schelpen, zeeglas, steentjes of bladeren. Stel uw geest er voor open en kijk wat u zelf kunt maken.

Uw eigen programma maken en eraan vasthouden zullen u niet alleen voldoening schenken maar ook inspireren. ECOtherapie is iets waar iedereen baat bij kan hebben. Het hele gezin kan aan deze activeiten deelnemen, van jong tot oud, en ze zijn heilzaam voor lichaam en geest.

Probeer het eens, ongeacht de tijd van het jaar, en u zult al snel ontdekken dat door wat structuur aan te brengen in het naar buiten gaan in de natuur, u de druk van de uitdagingen en spanningen waar we allemaal mee geconfronteerd worden kunt helpen verlichten en zo uw waardering voor de wereld als geheel laat groeien – en uw eigen plaats daarin.

1. https://www.psychologytoday.com/gb/blog/out-the-darkness/201204/the-power-nature-ecotherapy-and-awakening [↩]
2. https://www.webmd.com/balance/features/nature-therapy-ecotherapy#1 [↩]
3. https://www.mind.org.uk/media/2699029/making-sense-of-ecotherapy-2015.pdf [↩]

Naast de prachtige verandering van de kleuren in de natuur, het frisse gevoel van een herfstochtend en de gezelligheid van de schemering in de vroege avond, zijn veel mensen ook dol op het rijke, voedzame eten dat op onze borden komt te liggen.

En dat is niet voor niets. Hoewel we tegenwoordig het hele jaar toegang hebben tot elk type voedsel (denk aan bessen in de winter of asperges in de herfst), is de aarde niet ontworpen om het hele jaar door hetzelfde aan te bieden.

Duizenden jaren leefden onze voorouders volgens de seizoenen, in de wetenschap dat dit noodzakelijk was om te overleven.  De functionaliteit van wat er in elke tijd van het jaar werd gegeten, was essentieel voor het leven – heel anders dan onze moderne wereld, waarin we niet zo voorzichtig hoeven te leven.

De herfst is echter een tijd van het jaar die inspireert tot wederverbinding met de aarde en de oogst die de aarde te bieden heeft. Met intentie en mindfulness kunt u genieten van de seizoensovergang en leren om volgens het seizoen te leven.

Resetten

In de herfst begint de natuur te vertragen. Minder daglicht, de temperaturen dalen en de bladeren vallen, waardoor er meer ruimte is voor reflectie en bewustzijn. Dit maakt het een mooie tijd om uzelf te resetten, vooral als het gaat om voeding.

Het reinigen van het lichaam van opgebouwde toxinen en oude cellen, het spijsverteringsstelsel een rustpauze geven en nieuwe seizoensgebonden eetdoelen creëren, zijn allemaal verschillende manieren om het nieuwe seizoen in te gaan.

De opties zijn bijvoorbeeld:

• Intermitterend vasten – slechts eten binnen een periode van 8 uur
• Aaneengesloten vasten – vasten gedurende een langere periode
• Eliminatiedieet – triggers zoals suiker, zuivel en/of gluten uit het dieet halen
• Aangepast dieet – alleen bepaalde voedingsmiddelen gebruiken, zoals biologisch en/of niet-verwerkt fruit, groenten, volkoren granen, gezonde vetten en magere eiwitten
• Goede hydratatie – het lichaam voldoende vocht geven in de koelere maanden

Een reset kan zo eenvoudig of intens zijn als u wilt en duurt één tot drie dagen, een week of zelfs langer (toezicht van een zorgverlener wordt geadviseerd voor substantiële veranderingen in het dieet, zoals vasten). Vergeet niet u goed voor te bereiden voordat u begint.

Plan uw reset met:

• een gedetailleerd plan van wat u gaat eten en wanneer
• een voorraadkast met de benodigde producten
• geschikt kookgerei
• aanmoediging van uw familie, vrienden, een voedingsconsulent, een zorgverlener of een online ondersteuningsgroep

Voeding

Zodra het voorbereidende werk voor een nieuwe start klaar is, is het van essentieel belang om uzelf van goede voeding te voorzien. Gelukkig biedt de herfst een overvloed aan manieren om dat te doen.

Ten eerste: de overgang van koel zomervoedsel naar warm herfstvoedsel. Verwissel de rauwe en ongekookte producten voor:

• geroosterde groenten
• gebakken fruit
• gekookte magere eiwitten
• zelfgemaakte bouillon
• warme soepen en stoofschotels
• warme thee en koffie

Ten tweede kunt u kijken naar de rijkdom van de natuur (beschikbaar op veel lokale boerenmarkten of supermarkten met seizoensproducten) om te bepalen welke voedingsmiddelen u kunt bereiden, zoals:

• wortelgroenten (zoete aardappelen, wortels, rapen, koolraap en bieten)
• verschillende pompoensoorten (fles-, eikel-, hokkaido-, spaghetti- en delicatapompoen)
• pompoen
• kool
• rucola
• appels
• peren
• granaatappels
• cranberries
• vijgen
• spruitjes
• bloemkool

Neem tot slot de tijd om uw favoriete najaarsrecepten te bereiden en nieuwe recepten te proberen. Kauw langzaam en geniet van uw maaltijden. Deel gerechten die met liefde en goede voedingsstoffen zijn bereid met anderen, als u dat wilt.

Alles met pompoensmaak, denk aan een pompoen-latte, kan fijn zijn als het kwik daalt, maar het seizoen heeft veel meer te bieden dan wat we toevoegen aan onze koffie (hoewel dat ook een leuk onderdeel is). 

Bedenk hoe u uw lichaam reset en het vervolgens goed voedt voor een vruchtbare en gezonde herfst.   

Referenties:
https://shawellnessclinic.com/en/shamagazine/the-seasonal-foods-you-should-be-eating-this-autumn/
https://platefulnutrition.co/5-tips-for-transitioning-into-fall/

Wist u dat hoe meer contact we hebben met de natuur (zoals via natuurtherapie), hoe gezonder we kunnen zijn? 

Het buitenleven kan van alles voor ons doen, van het voeden van ons lichaam tot onze stemming verbeteren. Misschien is het dus tijd om een diepere relatie met ‘buiten’ op te bouwen om er zoveel mogelijk voordeel uit te halen.

Een manier om dit te doen is door volgens het seizoen te leven. Hierbij past u aspecten van uw leven, zoals voeding, beweging, slaap en activiteiten, aan de specifieke tijd van het jaar aan. Op basis van daglicht, weer, planten en dieren kunnen we leren om respectvol en synchroon te leven met de cycli van moeder Aarde.

Hier moet u misschien even bewust bij stilstaan, maar het creëren van een doelbewuste overgang van seizoen naar seizoen kan een eenvoudige en aangename aanpak zijn.

Luister ten eerste naar uw lichaam

Wanneer de temperatuur verandert en de buitenwereld er anders uit begint te zien, kunnen we tekenen ervaren die wijzen op wat het lichaam intrinsiek nodig heeft.

Dergelijke seizoensgebonden overgangsaanwijzingen kunnen zijn:

• verlangen naar specifiek eten (zoals verse, knapperige groenten in de lente en warme wortelgroenten in de herfst)
• energieverschuiving (naar buiten gerichte energie in de lente/zomer en naar binnen gerichte energie in de herfst/winter)
• verandering van hobby’s/interesses op basis van het weer en daglicht
• de behoefte aan meer of minder slaap
• een algemeen gevoel van verandering (zoals het leven gemakkelijker willen maken of meer willen lezen)

Bovendien kan het voorkomen dat u zich gewoon niet lekker voelt in bepaalde seizoenen (bijvoorbeeld door weinig energie, stemmingswisselingen en een gevoel van ongemak), dit kan het gevolg zijn van het gebrek aan de juiste voeding die nodig is in dat specifieke seizoen. 

Luister goed naar wat uw lichaam wil en pas uw dieet, slaap en routine aan om in die behoeften te voorzien.

Kies vervolgens hoe u de overgang aanpakt

Een duidelijke overgang van seizoen naar seizoen betekent niet alleen dat u een frisse wind door uw garderobe laat gaan of een bepaalde smaak koffie bestelt, maar kan ook de deur openen naar een andere manier van leven.

Ideeën voor deze overgang zijn:

• een nieuw dieet of vasten om het spijsverteringsstelsel te laten rusten en herstellen
• een pauze nemen van sociale media, nieuws en andere online platforms om ruimte te maken voor reflectie op het afgelopen seizoen en om doelen te stellen voor het nieuwe seizoen
• bewuste overgangsbewegingsvormen zoals yoga, stretchen en wandelen
• zich richten op vloeistofinname voor een goede hydratatie

Overgangsperioden kunnen net zolang duren als u wilt, van één tot drie dagen tot een week of langer. 

Leef daarna volgens het seizoen

Zodra er een overgang plaatsvindt, kunt u genieten van het nieuwe seizoen.

Wat u eet, hoe u beweegt, wanneer u slaapt en waar u naartoe gaat, kan allemaal worden beïnvloed door de natuur, voor een optimale gezondheid.

Probeer het volgende om bewust volgens het seizoen te leven:

• koken op basis van de temperatuur buiten (voedsel met een verkoelend effect in de lente en zomer en voedsel met een verwarmend effect in de herfst en winter), met de nadruk op seizoensproducten
• bewegen op basis van de temperatuur, het daglicht en de natuurlijke omgeving (zoals hardlopen in de lente, kajakken in de zomer, wandelen in de herfst en langlaufen in de winter)
• uw slaappatroon aanpassen (meer in de winter voor rust en herstel en minder in de zomer voor beweging)
• omgevingen opzoeken die passen bij het seizoen (buiten eten in de zomer of in de herfst in een gezellig koffiehuis werken)

Hoewel we het hele jaar door toegang hebben tot veel van wat we willen hebben en ervoor kunnen kiezen om dagelijks op precies dezelfde manier te leven, kunnen seizoensveranderingen ons een verscheidenheid aan voedingsstoffen, bewegingen en manieren van leven geven om het leven te verbeteren.

Denk na over hoe u vandaag nog uw dagelijkse routine kunt aanpassen om mee te leven met het seizoen.

Referenties:
https://www.seasonsofchange.com/seasons-of-change
 

Een frisse herfstochtend vraagt misschien om een koffie met kaneel en een besneeuwde wintermiddag kan een rondje warme chocolademelk betekenen, maar een goede hydratatie in de koudere maanden moet verder gaan dan af en toe een seizoensgebonden drankje.

Hydratatie is het hele jaar door belangrijk. Niet alleen helpt voor een algemeen gevoel van welzijn, maar specifieke voordelen zijn onder andere:

• afvoer van afvalstoffen
• transport van meer voedingsstoffen door het lichaam
• doorspoeling van nieren en lymfeklieren
• beweging van het bloed door het cardiovasculaire systeem
• gereguleerd eliminatieproces en het voorkomen van verstopping
• soepele huid voor weerstand tegen infecties
• vochtige slijmvliezen in neus en mond voor minder kans op ziekte

Onthoud dat, ook al transpireert u in deze tijd van het jaar minder, hydratatie in koelere maanden net zo belangrijk is als in warmere maanden.

Idealiter bedraagt de dagelijkse vochtinname ten minste de helft van uw lichaamsgewicht in kg x 28,3 gram (oftewel 1 ounce) plus 240 gram extra voor elke 30 minuten activiteit (zoals een work-out, wandeling, yogasessie, enz.). 

Dat mogen verschillende vloeistoffen zijn, maar gefilterd water en kruidenthee zijn het beste.

Hier zijn vijf manieren om goed te hydrateren in de herfst en winter, zodat u zich op uw best voelt.

1. Hydrateer meteen na het wakker worden. Zodra de wekker gaat, drinkt u een vol glas water. Dat kan helpen om het verlies aan vloeistoffen door zweten en ontgifting, dat tijdens de slaap is opgetreden, aan te vullen.

2. Drink warme dranken. Tegenover de kou buiten, geven warmere vloeistoffen in koelere maanden veel meer voldoening. Kies voor kruidenthee en koffie. Deze dranken geven het lichaam een behaaglijk gevoel van comfort zodat u zich snel weer warm voelt.

3. Kook meer bouillons en soepen. Een kop zelfgemaakte bouillon getrokken van botten of een kom van uw favoriete soep zit boordevol voedingsstoffen en vloeistoffen, en kan het lichaam zowel voeden als hydrateren.

4. Houd ijslolly’s bij de hand. De herfst en de winter zijn het seizoen voor verkoudheid en griep, wat hydratatie nog belangrijker maakt. Zorg dat u kruiden- of ijslolly’s’ met elektrolyten in de vriezer hebt voor als u ziek wordt (vooral handig voor kinderen).

5. Eet voedsel op basis van water. Groenten en appels in de herfst, gevolgd door citrusvruchten in de winter zijn allemaal voorbeelden van voedingsmiddelen die hydrateren.

Hoewel u op elk moment van de dag van vloeistoffen tot u kunt nemen, zijn er een paar tips om te onthouden:

• Drink de meeste vloeistoffen buiten een maaltijd om. Er kan een kleine hoeveelheid vloeistof worden geconsumeerd met voedsel, maar niet te veel omdat het de spijsverteringszuren en enzymen kan verdunnen
• Verminder de vochtinname 3 tot 4 uur voor het slapengaan als u vaak uw bed uit moet om te plassen.
• Drink minstens 6 tot 11 uur voor het slapengaan geen cafeïnehoudende dranken meer voor een minder onderbroken slaap

Hydratatie lijkt misschien een eenvoudig concept – en in sommige opzichten is het dat ook – maar het is er wel een met een aantal positieve effecten op het lichaam, dus bewuste keuzes kunnen een groot verschil maken.

Hebt u al dorst?

REFERENTIES:

https://www.sleep.org/how-much-caffeine-should-i-have/

https://frontlineerdallas.com/10-tips-for-staying-hydrated-during-fall

Het is in elke tijd van het jaar belangrijk om voor uw lichaam en geest te zorgen.

En tijdens de feestdagen is dat van essentieel belang. De drukte van deze tijd van het jaar gaat vaak gepaard met heerlijke lekkernijen en late feestjes – en niet te vergeten zelf teweeggebrachte stress. Maar het hoeft niet zo te zijn.

Maak van dit jaar een jaar waarin u aanwezig, gezond en vrolijk bent met deze tien zelfzorgtips voor succesvolle feestdagen.

1. Stel realistische verwachtingen.

Of het nu voor uzelf is of voor anderen, begrijp dat de feestdagen waarschijnlijk niet perfect worden en dat er schoonheid schuilt in dat besef. 

2. Zorg voor een goede nachtrust.

Een goede nachtrust is cruciaal voor de immuniteit en moet hoog op uw prioriteitenlijstje staan. Zorg voor gezonde slaapgewoonten en houd u zoveel mogelijk aan uw routine.

3. Vraag om hulp.

Het bereiden van een grote familiemaaltijd of het versieren van het huis hoeft niet alleen te gebeuren. Vraag anderen om hulp – veel mensen vinden het leuk een helpende hand te bieden.

4. Let op uw eetgewoonten.

In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, is eten tijdens de feestdagen geen kwestie van alles of niets. Maak bewuste keuzes over wat u eet en wees flexibel als u wilt genieten.

5. Adem.

Ademhalingstechnieken, zoals het tot vier tellen bij inademingen en uitademingen, buikademhaling en pranayama-ademhaling zijn allemaal waardevolle hulpmiddelen als het gaat om het vertragen en omgaan met stress. Oefen ze wanneer u in de file staat, nadat u de kinderen op school hebt afgezet of zelfs tijdens het hectische winkelen voor de feestdagen.

6. Maak het innemen van ondersteunende voedingsstoffen makkelijk.

Vergeet niet medicijnen en supplementen te blijven innemen, zelfs als het druk wordt. Leg supplementen op uw nachtkastje, naast uw wastafel en zelfs op uw bureau (als extra voorraad), zodat u ze niet vergeet.

7. Zoek naar manieren om actief te zijn met uw dierbaren.

In plaats van de hele dag te zitten, kunt u na het eten een wandeling maken, actieve spelletjes spelen met het gezin, een middag gaan schaatsen of samen een online tai-chi-les volgen. Zorg voor een goede balans tussen eten en zitten, en bewegen.

8. Drink thee.

Een glas warme thee kan troostend en rustgevend zijn. Probeer een kopje per dag (een kopje met adaptogene kruiden, zoals heilige basilicum en rhodiola, geeft extra ondersteuning bij stress).

9. Vergeet niet te lachen.

Het is belangrijk om humor te zien in onszelf en in situaties, vooral tijdens de feestdagen. Een goede lachbui is zelfs ondersteunend voor het immuunsysteem. Dus de volgende keer dat de korst van de pompoentaart verbrandt en de vulling te nat is, probeer dan gewoon te lachen en los te laten.

10. Neem tijd voor uzelf.

Zorg ervoor dat u tijd en ruimte hebt om uit te rusten en om tot uzelf te komen. U mag best ‘nee’ zeggen tegen bepaalde dingen en ‘ja’ zeggen tegen lezen, een dutje doen, sporten, telefoneren, koken, een bad nemen en gewoon genieten van wat rust en stilte.

De feestdagen zijn een enerverende tijd, maar zonder de juiste zelfzorg kunt u overweldigd en uitgeput raken. Zorg voor uw gezondheid – de geestelijke en lichamelijke – door voorrang te geven aan wat voor u belangrijk is.

REFERENTIES:

https://www.apa.org/topics/stress/managing-expectations
https://www.apa.org/topics/stress/holiday-season

Kijken naar de voedingswaarde van bouillon getrokken van botten in combinatie met de heerlijke smaak, is het geen wonder dat dit eenvoudige brouwsel trendy is.

Bouillon getrokken van botten van dierlijk vlees in water met diverse groenten en kruiden, is een voedzame krachtpatser bestaande uit collageen (dat na bereiding in gelatine verandert), vitamines en mineralen. Het kan als basis voor soepen, stoofschotels en sauzen, en op zichzelf als een warme drank dienen.

En het allerbeste? Deze makkelijk te maken bouillon doet meer dan alleen opwarmen op een koele dag. 

De voedingsstoffen die bouillon getrokken van botten levert, kunnen:

• de gezondheid van de darmen herstellen, genezen en beschermen (vooral bij een lekkende darm)
• immuniteit verbeteren
• gewrichten en botten ondersteunen
• gezonde huid, haar en nagels stimuleren
• goede nachtrust bevorderen
• de lever helpen te ontgiften
• uw gewicht onder controle houden en bepaalde diëten ondersteunen, zoals het ketogeen dieet

Bent u na al deze voordelen te hebben gezien, klaar om wat te gaan sudderen?

Probeer uw eigen bouillon getrokken van botten te maken met deze tips:

• Kies voor biologisch rund- of bizonvlees of kippenbotten met merg (gebruik ze van vlees dat uw hebt gebraden of vraag uw plaatselijke slager naar stukken die ze misschien op voorraad hebben).
• Doe een paar botten in een slowcooker met ¼ kopje azijn (witte of appelcider), een flinke snuf zout, en diverse groenten zoals uien, knoflook, champignons, wortels en selderij (indien gewenst). Giet er gefilterd water bij.
• Laat 4-6 uur sudderen in de slowcooker en schep het vet van de bovenkant, indien gewenst. 

Gebruik uw bouillon onmiddellijk of bewaar deze in de koelkast (maximaal een week) of vries in.

Er is geen exacte wetenschap voor het maken van bouillon getrokken van botten. Experimenteer door verschillende kruiden toe te voegen, zoals rozemarijn en tijm, specerijen zoals kurkuma of gember, producten zoals groenten en knollen, en zelfs adaptogenen zoals astragalus, brandnetels of rhodiola.

Bent u niet zo van het zelf maken van bouillon getrokken van botten?

Dat is ook niet erg. Er zijn talloze bouillonproducten verkrijgbaar die u kunt gebruiken als snelle basis voor uw groentesoep, als marinade voor vlees of vis, als toevoeging aan bijgerechten of stoofschotels, of zelfs gewoon als een troostrijk kopje om in de middag te drinken. Zoek naar biologische bouillon in BPA-vrije verpakkingen.

Of u nu zelf bouillon maakt of een kant-en-klare bouillon koopt, bouillon getrokken van botten is zowel een voedzame als heerlijke manier om uw gezondheid te verbeteren. 240 ml per dag gedurende een paar weken kan helpen om onder andere uw darmen, immuunsysteem, slaap en botten te ondersteunen. 

REFERENTIES:

https://www.canr.msu.edu/news/bone-broths-are-brimming-with-nutrients
https://www.farmersalmanac.com/10-benefits-bone-broth-25512

Reizen tijdens de feestdagen is vaak spannend – het vooruitzicht om weg te gaan, het plezier om geliefden weer te zien en de verwennerij van onze favoriete maaltijden zijn voor ons allemaal aanlokkelijk.

Ons immuunsysteem kan in deze tijd echter een oplawaai krijgen, wat leidt tot gevoeligheid voor verkoudheid en griep – niet iets waarvan we willen genieten tijdens onze vakantie.

Als u van plan bent de komende feestdagen op stap te gaan, zorg dan voor een sterk, gezond immuunsysteem met deze ondersteunende tips.

1. Wees u bewust van suikerinname

Zouden de feestdagen echt feestdagen zijn zonder zoete lekkernijen?  Voor velen van ons waarschijnlijk niet – en dat is prima (in de meeste gevallen).

Suiker kan het immuunsysteem schaden, waardoor een lichte ontsteking kan ontstaan en de strijdbare respons op bacteriën en virussen wordt verzwakt.

Maar in plaats van uzelf al uw favoriete lekkernijen te ontzeggen, kunt u uw dagelijkse keuzes aanpassen aan het seizoen. 

Verminder en/of vermijd suiker die in allerlei voedingsmiddelen en dranken zitten, zoals frisdrank, saladedressings en bewerkte voedingsmiddelen. Hierdoor hebt u meer ruimte voor suiker en calorieën in dat stuk pompoentaart of dat glaasje advocaat waarnaar u zo hebt uitgekeken.

Ten tweede: pas op voor onbewust eten. Het is heel verleidelijk om een van de donuts te pakken die op de koffietafel liggen of een pepermuntje op het bureau van de receptionist te grijpen tijdens een afspraak, maar al die dingen tellen mee. 

Vraag uzelf af of u echt die traktatie wilt of dat u het alleen maar pakt omdat het voor u ligt.

Ten derde: eet eiwitten met suiker. Eiwitten helpen de bloedsuikerspiegel stabiel te houden. Als u echt dat croissantje wilt, leg dan ook een ei op uw ontbijtbord. Of als u warme chocolademelk wilt, maak het dan met zuivel of sojamelk.

Zorg er tot slot voor dat er gezonde opties beschikbaar zijn. Leg mandarijnen in een fruitschaal op het aanrecht, doe hummus en groenten in een klein koelboxje voor op het werk of vul een fles met spuitwater met fruit. Welke manier u ook kiest, zorg ervoor dat u opties met weinig suiker binnen handbereik houdt.

2. Zorg voor een goede nachtrust

Uren op een stoel zitten, schakelen tussen tijdzones en in een bed slapen dat niet uw eigen bed is, zijn allemaal factoren die een slechte nachtrust kunnen veroorzaken. En als we niet genoeg slaap krijgen, heeft ons immuunsysteem daar last van.

Tijdens de slaap produceert het lichaam cytokinen, eiwitten die infecties bestrijden en ontstekingen verminderen. Slaap maakt niet alleen cytokinen, maar zorgt er ook voor dat ze aan het werk gaan.

Voor een betere nachtrust op reis past u uw schema langzaam aan uw bestemming aan voordat u vertrekt. Dat kan betekenen dat u een paar nachten voordat u aan boord gaat van het vliegtuig 30 tot 60 minuten eerder naar bed gaat en dat u nog steeds uw gebruikelijke hoeveelheid slaap krijgt nadat u bent geland (zelfs als dat betekent dat u vroeg naar bed gaat in uw nieuwe tijdzone).

Breng ook slaaphulpmiddelen mee zoals melatonine, een slaapmasker, oordopjes (indien u gevoelig bent voor licht en geluid) en zo mogelijk ook uw eigen kussen. Pak voor kinderen hun favoriete knuffeldier of deken in.

3. Wees voorbereid voor, tijdens en na het reizen

Een sterk immuunsysteem voor vakantiereizen begint nog voordat u bent vertrokken en stopt pas lang nadat u weer thuis bent.

Een dagelijks regime van supplementen draagt bij aan de ondersteuning van het immuunsysteem tijdens de hele vakantie. Enkele zaken die daarbij horen:

• Vitamine D
• Vitamine C
• Zink (een zuigtablet kan nuttig zijn tijdens een vlucht)
• Omega 3-vetzuren
• Colloïdaal zilver (op handen en in de neusholte spuiten tijdens het reizen)

Maar zorg ervoor dat u niet alleen op supplementen vertrouwt. Voedingsmiddelen die deze voedingsstoffen bevatten, moeten waar mogelijk uw eerste keuze zijn.

Naast deze tips is een van de beste dingen die u voor uw immuunsysteem tijdens de feestdagen kunt doen, de vakantie laten draaien om uw familie, vrienden en geliefden en genieten van plezier en gezelligheid.

Dus laat stress los, zorg voor uzelf en geniet van de tijd die u doorbrengt met uw dierbaren. Uw immuunsysteem zal u dankbaar zijn.

REFERENTIES:

https://www.sleepfoundation.org/articles/how-sleep-affects-your-immunity

https://www.cedars-sinai.org/blog/8-expert-tips-to-avoid-getting-sick-when-you-travel.html

In de winter gaat de natuur in winterslaap. Verse producten kopen kan dan een lastige opgave zijn.

Maar als u de zoete aardbeien en rijpe tomaten van de zomer mist, hoeft u zich geen zorgen te maken. De winter biedt een overvloed aan voedzame voedingsmiddelen die het seizoen van saai en eentonig tot heerlijk en voedzaam kunnen maken.

Hier vindt u tien manieren om uw dieet op te vrolijken met vitaminen, antioxidanten, flavonoïden, mineralen, vezels en meer.

1. Warme chocolademelk. Verruil traditionele warme chocolademelk met veel suiker in eentje gemaakt met cacaonibs of pure chocolade met ten minste 75% cacao. Geniet van de voordelen van methylxanthine in dit superfood, zoals een evenwichtige stemming en een gezonde longfunctie.

2. Bouillon getrokken van botten met champignons, ui en knoflook. Bewaar de botten van de kip die u hebt geroosterd of de steak die u hebt gebakken en laat ze 4-6 uur zachtjes pruttelen in water met champignons, in schijfjes gesneden uien en fijngehakte knoflook, samen met andere groenten en/of kruiden naar wens. Gebruik de bouillon als basis voor soepen en stoofpotten of geniet ervan als warme drank. Uw immuunsysteem zal u dankbaar zijn.

3. Matcha-ontbijtwafels. Maak de weekendbrunch wat origineler door matchapoeder toe te voegen aan uw wafel- of pannenkoekmix. Deze krachtige antioxidanten zijn geweldig voor uw hele lichaam, van uw huid tot uw hart.

4. Stoofpot met linzen of bonen. Een goede winterstoofpot is een welkom gerecht na een koude dag buiten. Voeg linzen of bonen toe om meer vezels binnen te krijgen, evenals waardevolle vitaminen zoals zink, ijzer en magnesium.

5. Groene wintersmoothie. Ondersteun de lever en verlicht ontstekingen door paardenbloemen, boerenkool, groene kool, snijbiet of andere groene wintergroenten toe te voegen aan smoothies, soepen, sauzen of stoofschotels.

6. Granaatappels. De sappige zaden van deze vrucht zitten boordevol polyfenolen en antioxidanten die een gezonde vruchtbaarheid en immuniteit, en zelfs de gezondheid van hart en mond bevorderen. Voeg ze toe aan salades of snoep ervan om op frisse en stimulerende manier het gehemelte te verwennen.

7. Kruidenthee. Een gloeiend heet kopje thee is een uitstekende manier om op te warmen in de koude maanden. Een kop kruidenthee kan tegelijkertijd stress helpen beheersen. Probeer eens heilige basilicum (ook wel tulsi genoemd), moringa, brandnetel of een combinatie van kruiden.

8. Vers geperst sap. Vergeet sap van concentraat en kies voor zelf vruchten persen.  Grapefruit, sinaasappels, mandarijnen en citroenen zijn in de winter op hun rijpst en kunnen zorgen voor een verfrissend en krachtig glas vitamine C, kalium en vezels. Zorg dat ook de pulp in uw glas komt, dat maakt het effect nog sterker.

9. Geroosterde wortelgroenten. Pompoen, pastinaak, bieten, wortelen en koolraap zijn groenten boordevol vezels en antioxidanten. U kunt ze in de oven roosteren om er zo van te genieten of u voegt ze toe aan allerlei gerechten, van soepen en stoofschotels tot sauzen en smoothies. 

10. Gefermenteerd voedsel. Bevorder het hele seizoen een goede darmgezondheid met gefermenteerd voedsel zoals zuurkool, kimchi, miso, kefir en kombucha. Deze voedingsmiddelen kunnen gemakkelijk worden bewaard in de wintermaanden en kunnen de microflora van de darmen in balans brengen om de immuniteit te ondersteunen wanneer verkoudheid en griep rondgaan.

Wilt u uw wintergerechten op smakelijke wijze verbeteren met gezonde voedingsstoffen? Gebruik deze ideeën als inspiratie om te ontdekken wat het seizoen te bieden heeft en probeer nieuwe voedingsmiddelen uit terwijl u profiteert van de gezondheidsvoordelen.

REFERENTIES:

https://slowfoodusa.org/winter-eating-in-your-region/

https://extension.psu.edu/eating-seasonally-and-locally-in-the-winter

Als u denkt dat verse en voedzame voedingsmiddelen alleen in de warmere maanden verkrijgbaar zijn, hebt u het mis. De winter is een mooie tijd van het jaar om te genieten van alle heerlijke en voedzame voedingsmiddelen. 

Of het nu gaat om het roosteren van wortelgroenten voor vezels en antioxidanten, het trekken van bouillon voor gezonde botten en gewichtsverlies, of het snijden van citrusvruchten voor immuniteit en hydratatie, de winter heeft genoeg voedingsmiddelen om u warm en gezond te houden.

Dus kruip lekker bij de open haard en geniet van wat het seizoen te bieden heeft met een van de volgende smaakvolle en opbeurende voedingsmiddelen boordevol voedingsstoffen.

Wortelgroenten

Winterpompoenen, bieten, rapen, koolrabi, radijsjes en pastinaak zijn stuk voor stuk heerlijke seizoensproducten in de koudere maanden. 

Deze zetmeelproducten zijn een goede bron van vezels, bètacaroteen, vitamine C, ijzer, kalium en andere voedingsstoffen die kunnen bijdragen aan:

• ontgifting
• de weerstand
• de hartgezondheid
• gewichtscontrole
• een goede spijsvertering

Probeer wortelgroenten toe te voegen aan uw winterdieet door:

• ze te roosteren met kruiden
• ze toe te voegen aan smoothies (met name bieten)
• ze te verwerken in winterse stoofschotels en soepen
• ze te verwerken in risotto-, rijst- of pastagerechten

Geniet van de natuurlijke zoetheid van de wortelgroenten en profiteer tegelijkertijd van de voordelen die ze voor uw gezondheid hebben.

Bouillon getrokken van botten

In de winter eten we soms zware maaltijden die niet per se bijdragen aan gewichtscontrole en gezond eten. Met bouillon kunt u die rijke feestmaaltijden compenseren, terwijl uw lichaam toch verzadigd en opgeladen wordt.

Bouillon getrokken van dierlijke eiwitten en botten is rijk aan vitamines en mineralen, waaronder collageen (dat wordt omgezet in aminozuren), ijzer, vitamine A, vitamine K, selenium, zink en mangaan.

Deze smaakvolle bouillon kan helpen:

• de botten te versterken
• ontstekingen in gewrichten en darmen te verminderen
• een goede nachtrust te bevorderen
• haar, nagels en huid te ondersteunen

U kunt de bouillon nuttigen als lichte maaltijd, gebruiken als basis voor soep of stoofschotels, of zelfs drinken als warme drank.

Om één kwart bouillon te maken, plaatst u 2-3 grote botten van runderen of bizons (of dierlijk bot naar keuze) in een slowcooker met 1/4 kopje azijn (witte of appelcider) en een flinke snuf zout. Voeg eventueel kruiden, uien, knoflook en/of groenten toe. Vul de slowcooker daarna met water en laat het geheel 4-6 uur sudderen.

Wilt u een bouillon zonder dierlijke eiwitten? Bekijk dan het Magic Mineral Broth™-recept van Rebecca Katz.

Citrusvruchten

In de winter worden we vaak verkouden en grieperig, en daarom zijn citrusvruchten in deze tijd van het jaar van groot belang.

Deze vruchten rijpen tijdens de koudere maanden in Noord-Amerika en zijn dan op hun zoetst, waardoor ze een uitstekende bron van voedingsstoffen en antioxidanten zijn. Een frisse manier om uw dieet een boost te geven.

Grapefruits, sinaasappels, citroenen, mandarijnen en kumquats zitten boordevol vitamine C, vezels en antioxidanten die:

• de immuniteit verbeteren
• ontstekingen verminderen
• helpen de stemming te reguleren (vooral handig in de wintermaanden)
• de hersenen beschermen
• de hartgezondheid ondersteunen

Voeg ze toe aan uw dieet:

• als snack
• in salades
• in smoothies of sappen
• als versgeperst sap
• als dessert

Let er wel op dat u deze vruchten met mate eet, want ze bevatten natuurlijke suikers en hebben een verhoogd zuurgehalte.

De winter hoeft dus niet gevuld te zijn met zware maaltijden die ervoor zorgen dat uw gewicht toe- in plaats van afneemt. Door wortelgroenten, bouillon en citrusvruchten toe te voegen aan uw dieet, krijgt u meer voedingsstoffen binnen terwijl u nog steeds geniet van de volle smaak en het comfort.

REFERENTIES:

https://www.hsph.harvard.edu/nutritionsource/food-features/winter-squash/
https://www.onegreenplanet.org/natural-health/citrus-winter-fruits-benefits/